Gdy w grę wchodzi poważna choroba, pacjenci w Polsce często zadają sobie pytanie, czy dostaną leki, które ratują życie w innych krajach. Przez lata system leczenia specjalistycznego kojarzył się z kolejkami i odmowami. Dzisiaj sytuacja zaczyna się zmieniać, a Narodowy Fundusz Zdrowia przeznacza na ten cel ogromne pieniądze.
Ile kosztują nowoczesne leki i skąd biorą się na nie pieniądze?
Budżet, jakim dysponuje Narodowy Fundusz Zdrowia, robi wrażenie. Kwota, którą NFZ przeznaczy w 2026 roku na finansowanie programów lekowych, wynosi aż 16,8 mld zł. To z tych pieniędzy opłacane są najbardziej zaawansowane terapie onkologiczne, kardiologiczne czy neurologiczne, które wcześniej były dla wielu chorych całkowicie poza zasięgiem finansowym ze względu na zaporowe ceny.
Przełomowe decyzje zapadają regularnie. Przykładowo, 1 października 2026 r. to data wejścia w życie listy refundacyjnej obejmującej 24 nowe terapie. W tej grupie znalazło się 18 nowych cząsteczko-wskazań oraz rozszerzenia dla 6 dotychczasowych. Z kolei kilka miesięcy wcześniej, bo 1 stycznia 2026 r., lista refundacyjna wprowadziła m.in. 24 nowe terapie, w tym 17 do programów lekowych i 1 w ramach TLI z Funduszu Medycznego.
Dlaczego nie każdy chory dostaje od razu to, co najlepsze?
Mimo że pieniędzy przybywa, wciąż istnieją ogromne dysproporcje w dostępie do leczenia. Weźmy pod uwagę reumatoidalne zapalenie stawów. Odsetek pacjentów z RZS w Polsce korzystających z nowoczesnych terapii wynosi zaledwie 6%. Tymczasem rekomendacje europejskie mówią o poziomie wynoszącym 20-30% dla grupy liczącej w naszym kraju około 270 tysięcy chorych.
Podobnie wygląda sytuacja w przypadku chorób jelit. W Polsce żyje 100 tysięcy osób dotkniętych wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego i chorobą Leśniowskiego-Crohna, z czego zaledwie 10% otrzymuje nowoczesne leczenie. Statystyki te pokazują, że sama obecność leku na liście to dopiero połowa sukcesu.
Nowe zasady i ścieżki ratunkowe dla pacjentów
Aby biurokracja mniej tamowała leczenie, wprowadzono zmiany w rozliczeniach. Od 1 lipca 2026 r. obowiązują nowe zasady rozliczania ryczałtów diagnostycznych oraz badań kosztochłonnych w programach lekowych, co ma odciążyć szpitale i przyspieszyć diagnostykę.
Co z lekami niedostępnymi w standardowej procedurze?
System testuje też rozwiązania dla osób, które utknęły w martwym punkcie. Maksymalny okres, na jaki NFZ ze środków Funduszu Medycznego będzie mógł sfinansować dalsze leczenie w ramach planowanych zmian w Programie Przedrejestracyjnym Dostępu, wynosi 12 miesięcy.
Pojawiła się też nadzieja na szybsze decyzje w nagłych przypadkach. Czas na odpowiedź NFZ we wnioskach w ramach nowej ścieżki Pomostowego Finansowania Technologii Lekowej wynosi zaledwie 7 dni, przy czym brak odpowiedzi ma oznaczać zgodę na finansowanie. Tego typu mechanizmy pokazują, że nacisk na realną pomoc chorym powoli staje się faktem.
Dodaj komentarz