Kiedy chory słyszy w rejestracji przychodni, że na badanie trzeba poczekać dłużej albo że placówka wyczerpała swój limit, zazwyczaj macha ręką i obwinia system. Jednak za tymi problemami stoją konkretne decyzje finansowe, które zapadają w centrali. Narodowy Fundusz Zdrowia musi jakoś zarządzać pieniędzmi, a te nie są z gumy. W całym 2026 roku budżet na leczenie pacjentów wyniósł dokładnie 227,37 mld zł, w tym 37 mld zł pochodziło z dotacji z budżetu państwa. Pieniądze te muszą wystarczyć na wszystko, co robimy w gabinetach i szpitalach.
Nowe zasady rozliczania nadwykonań
Sprawa dotyczy głównie tak zwanych nadwykonań, czyli sytuacji, w których placówka medyczna wykonała więcej badań lub zabiegów, niż miała zapisane w umowie z funduszem. Do niedawna gabinety liczyły na to, że NFZ odda im każdą złotówkę za pacjentów przyjętych ponad plan. Od 1 kwietnia 2026 r. wszedł w życie nowy model rozliczania nadwykonań w ambulatoryjnej diagnostyce kosztochłonnej dla pacjentów powyżej 18. roku życia. Zmieniły się stawki, jakie przychodnie mogą odzyskać za swoją pracę.
Ile płaci fundusz za nadprogramowe badania?
Nowe przepisy wprowadziły tak zwane stawki korygujące, które są po prostu niższe niż standardowe ceny za usługi medyczne. Przykładowo, dla nadwykonań w diagnostyce obrazowej, czyli tomografii komputerowej oraz rezonansie magnetycznym, zastosowano stawkę korygującą wynoszącą 50%. Z kolei w przypadku endoskopii, takich jak gastroskopia czy kolonoskopia, stawka degresywna wynosi 60%. Oznacza to, że za każdy nadprogramowy zabieg placówka dostaje znacznie mniej pieniędzy, co skutecznie studzi zapał do przyjmowania pacjentów bez kolejki.
Kolejna fala zmian nadeszła 1 lipca 2026 r., kiedy to zaczęły obowiązywać nowe zasady rocznego rozliczania nadwykonań m.in. w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej (AOS), rehabilitacji oraz przy leczeniu zaćmy. Placówki medyczne muszą teraz bardzo ostrożnie planować kalendarze swoich lekarzy, żeby nie okazało się pod koniec roku, że wykonały setki zabiegów, za które nikt im nie zapłaci w pełnej kwocie.
Zastrzyk gotówki na ratunek
Sytuacja w przychodniach bywała na tyle napięta, że rząd musiał szukać dodatkowych oszczędności i rezerw. Sposobem na rozładowanie zatorów płatniczych okazało się uruchomienie 23 października 2026 r. dodatkowych środków z uszczelnionej dotacji budżetowej w kwocie 3,36 mld zł. Te pieniądze miały pokryć nadwykonań z drugiego kwartału 2026 r., ze szczególnym uwzględnieniem świadczeń nielimitowanych, leków w programach lekowych oraz chemioterapii. Dzięki temu szpitale i poradnie specjalistyczne mogły nieco odetchnąć i uregulować bieżące rachunki.
Co te zmiany oznaczają dla zwykłego pacjenta?
Przede wszystkim warto wiedzieć, że kolejki wcale nie znikną z dnia na dzień, a w niektórych miejscach mogą się nawet wydłużyć. Skoro placówki medyczne dostają mniej pieniędzy za nadwykonania w rezonansie czy gastroskopii, to naturalnie ograniczają liczbę wolnych terminów pod koniec okresu rozliczeniowego. Lekarz w przychodni może nam powiedzieć, że limit na dany miesiąc się skończył i trzeba czekać na kolejny, albo szukać ratunku w innej placówce.
Z drugiej strony, jasne reguły gry mają zapobiec sytuacji, w której nagle zabraknie pieniędzy na leczenie najcięższych przypadków. Trzeba jednak pamiętać, że oszczędności w ochronie zdrowia zawsze uderzają w pacjentów, którzy muszą wykazywać się ogromną cierpliwością. Jeśli potrzebujesz specjalistycznego badania, warto sprawdzać terminy w różnych przychodniach w okolicy, bo każda z nich może mieć zupełnie inny budżet i wolne moce przerobowe.
Dodaj komentarz