Sztuczna inteligencja dawno przestała być ciekawostką z filmów science-fiction. Dziś generuje maile, układa grafiki, pomaga w rekrutacji i podpowiada bankom, komu udzielić kredytu. Z tego powodu Unia Europejska postanowiła wziąć ten rynek w ryzy i stworzyła przepisy, które mają chronić zwykłych ludzi i jednocześnie wyznaczać jasne zasady gry dla biznesu. Te regulacje to przede wszystkim unijne rozporządzenie w sprawie sztucznej inteligencji, czyli popularny AI Act.
Kiedy to wszystko zaczęło „żyć”?
Cały proces wchodzenia przepisów w życie był rozłożony na lata, żeby firmy mogły się spokojnie przygotować. Samo rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1689 zaczęło obowiązywać już 1 sierpnia 2024 roku. Potem przyszły kolejne daty, które powoli dokręcały śrubę. Przykładowo, 2 lutego 2025 roku zaczęto karać za najgorsze, zakazane praktyki związane z AI i zaczęto kłaść nacisk na tzw. AI literacy, czyli po prostu edukację cyfrową pracowników i szefów.
Kluczowe zmiany działy się latem 2026 roku. Dokładnie 2 sierpnia 2026 roku ruszył zasadniczy etap stosowania AI Act. W tym samym czasie zaczęły w pełni obowiązywać przepisy artykułu 50, które mówią o jednej bardzo ważnej rzeczy – przejrzystości. Od tego momentu wszystko, co zostało wygenerowane przez sztuczną inteligencję, musi być wyraźnie oznaczone. Chodzi o chatboty, z którymi gadamy w sklepach internetowych, teksty pisane bez redakcji człowieka czy słynne deepfake, czyli podrobione filmiki.
Co polskie firmy muszą wiedzieć na start?
Z perspektywy krajowej sytuacja stała się jeszcze bardziej konkretna 11 sierpnia 2026 roku. Wtedy weszła w życie polska ustawa o systemach sztucznej inteligencji, która dopełnia unijne przepisy i powołuje do życia krajowy system nadzoru rynku. To oznacza, że urzędnicy zyskali narzędzia do kontrolowania, czy firmy przestrzegają prawa. Co ważne, 30 października 2025 roku Komisja Europejska opublikowała decyzję wykonawczą (UE) 2026/2274 oraz skierowała do publicznego postępowania pierwszą zharmonizowaną normę prEN 18286. Dotyczy ona systemu zarządzania jakością dla AI wysokiego ryzyka.
Firmy, które tworzą lub wdrażają zaawansowane algorytmy, muszą sprawdzić, do jakiej kategorii należy ich rozwiązanie. Jeżeli system ma służyć np. do rekrutacji pracowników, decydować o przyjmowaniu uczniów do szkół czy pilnować infrastruktury krytycznej, to wchodzi w kategorię wysokiego ryzyka. Dla takich samodzielnych systemów najcięższe obowiązki wynikające z AI Act zaczną się dopiero 2 grudnia 2027 roku. Z kolei systemy wysokiego ryzyka będące częścią innych produktów, takich jak zabawki czy wyroby medyczne, mają czas na dostosowanie do 2 sierpnia 2028 roku.
Przejrzystość i gigantyczna moc obliczeniowa
Nowe prawo mocno uderza w tzw. modele sztucznej inteligencji ogólnego przeznaczenia, czyli GPAI. W tych przepisach pojawia się nawet konkretna miara techniczna. Chodzi o próg obliczeniowy wynoszący 10 do potęgi 23 FLOP, który wskazuje, że dany model dysponuje na tyle potężną mocą, iż może generować ryzyko systemowe. Twórcą takich potężnych modeli stawiane są ogromne wymagania dotyczące dokumentacji i testów bezpieczeństwa.
Zwykły konsument zyskuje za to prawo do wiedzy. Jeśli rozmawiasz w sieci z botem, musisz o tym wiedzieć. Jeśli przeglądasz artykuł w całości stworzony przez algorytm, bez ludzkiej ręki, wydawca ma obowiązek cię o tym poinformować. Podobnie jest z mediami społecznościowymi i manipulacyjnymi treściami wizualnymi. Koniec z ukrywaniem faktu, że po drugiej stronie ekranu nie ma człowieka.
Dodaj komentarz