Kiedy stajemy przy kasie w osiedlowym sklepie, coraz częściej łapiemy się za głowę. Wydajemy więcej, a w torbie ląduje mniej produktów niż jeszcze kilka lat temu. Ekonomiczni eksperci wskazują, że od stycznia 2020 r. do września 2026 r. konsumpcyjne ceny żywności w Unii Europejskiej wzrosły o „36,9%”. To ogromny skok, który mocno uderza w nasze portfele. Skąd bierze się ta droga żywność i jaki mają w tym udział unijne przepisy klimatyczne?
Pogoda i rachunki, czyli co boli rolników
Tradycyjnie myślimy, że za cenę chleba czy mleka odpowiada kapryśna aura. I faktycznie, unijny sektor rolny traci średnio „28 miliardów euro rocznie” z powodu niekorzystnych zjawisk pogodowych, co stanowi „6%” całkowitej produkcji. Jednak gwałtowne burze, susze i fale upałów to tylko część układanki. W czerwcu 2026 roku fala upałów mocno uderzyła w plony, a szacowane koszty strat sięgnęły „2 miliardów euro”. Rolnicy muszą radzić sobie z naturą, ale też z rosnącymi kosztami prowadzenia gospodarstw.
Kolejnym potężnym cieniem kładącym się na rolnictwie są ceny energii. W projekcjach Europejskiego Banku Centralnego na 2026 rok wskazano na „56,6%” wzrost cen gazu w porównaniu do założeń z końca 2025 roku. Gaz to podstawowy surowiec do produkcji nawozów sztucznych. Bez nich trudno wyobrazić sobie współczesne rolnictwo, a drogi gaz oznacza drogie nawozy i w efekcie droższą żywność na sklepowych półkach.
Zielona polityka a polskie fabryki nawozów
Sprawa ma też silny kontekst krajowy. W listopadzie 2026 roku publiczne ostrzeżenia wygłaszał m.in. wicemarszałek Sejmu Krzysztof Bosak, który pod Zakładami Azotowymi w Puławach zwracał uwagę na problem unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji, czyli ETS. Koszty uprawnień do emisji, wysokie ceny energii i rygorystyczne przepisy klimatyczne sprawiają, że krajowa produkcja nawozów zaczyna stawać się nieopłacalna. Jeśli fabryki ograniczają produkcję lub zamykają linie, rolnicy muszą kupować droższe zamienniki z importu, co bezpośrednio napędza wzrost cen żywności.
Analiza makroekonomiczna Oxford Economics zaprezentowana w listopadzie 2026 roku pokazała, że średnie tempo wzrostu produkcji rolnej w Unii Europejskiej wynosi zaledwie „0,1% rocznie”. Z kolei w kwietniu 2026 roku zharmonizowany wskaźnik cen konsumpcyjnych (HICP) dla żywności w UE-27 osiągnął swój najwyższy historyczny poziom. Dane te pokazują, że unijny model gospodarczy przechodzi głęboki kryzys wydajnościowy.
Gdzie leży złoty środek
Unia Europejska próbuje ratować sytuację, przeznaczając ogromne środki na transformację. Przykładowo, w 2025 roku Unia i jej państwa członkowskie przekazały ze źródeł publicznych aż „32,3 mld euro” na finansowanie działań klimatycznych i wsparcie transformacji. Pieniądze te mają pomóc w dostosowaniu gospodarki do nowych realiów, ale na efekty przyjdzie nam jeszcze poczekać.
Tymczasem konsumenci muszą mierzyć się z rzeczywistością, w której ekologiczne ambicje polityków zderzają się z brutalnymi rachunkami za prąd, gaz i paliwo rolnicze. Dopóki koszty energii nie zostaną ustabilizované, a przepisy klimatyczne nie uwzględnią realnych możliwości europejskiego przemysłu i rolnictwa, ceny w sklepach raczej nie spadną.
Dodaj komentarz