Dzwoni do Ciebie szef i mówi, że pilnie potrzebuje przelewu na konto kontrahenta. Głos brzmi znajomo, dokładnie tak, jak u prezesa. Słychać nawet ten lekki chrypki ton, do którego zdążyliśmy się przyzwyczaić na naradach. A teraz wyobraź sobie, że to nie szef, tylko algorytm, który wygenerował tę wypowiedź w kilka sekund. Brzmi jak scena z filmu science-fiction? Niestety, to nasza codzienna rzeczywistość, z którą musimy się mierzyć w 2026 roku.
Skala zjawiska, czyli dlaczego dajemy się nabrać
Technologia sztucznej inteligencji poszła do przodu tak szybko, że nasze codzienne nawyki i czujność po prostu przestały nadążać. Według badań NASK aż 66% Polaków nie potrafi rozpoznać sklonowanego głosu sztucznej inteligencji. Co więcej, 58% pracowników w ogóle nie wie, czym jest deepfake i jak wielkie niesie ze sobą ryzyko. Oszuści doskonale o tym wiedzą i chętnie wykorzystują tę niewiedzę do wyłudzania pieniędzy.
Statystyki pokazują, że problem dotyczy nas wszystkich. W samym 2025 roku FBI odnotowało 22 364 zgłoszenia incydentów z udziałem sztucznej inteligencji, a łączne straty sięgnęły zawrotnej kwoty 893 milionów dolarów. Z kolei opublikowany w 2026 roku raport Entrust Identity Fraud Report wskazuje, że deepfake'i stanowią już co piątą próbę oszustwa biometrycznego. Liczba prób wykorzystania fałzujących selfie wzrosła w ubiegłym roku o 58%, a ataków iniekcyjnych o 40%.
Słynne wpadki i oszustwa o gigantycznej skali
Oszustwa z użyciem fałszywego wizerunku i głosu przestały być domeną amatorów. Przestępcy wykorzystują zaawansowane narzędzia do przeprowadzania ataków na dużą skalę. W styczniu 2024 roku świat obiegła informacja o pracowniku hongkońskiego biura firmy Arup, który przelał 200 milionów dolarów Hongkongu (w przeliczeniu około 26 milionów USD) po tym, jak wziął udział w fałszywej wideorozmowie. Oszuści idealnie podrobili wizerunki i głosy dyrektora finansowego oraz innych współpracowników.
Także w Polsce oszuści chętnie posługują się twarzami znanych osób. NASK-PIB zidentyfikował w ciągu 12 miesięcy aż 650 fałszywych filmów reklamowych z wizerunkiem ponad 280 znanych postaci. Blisko 60% z tych materiałów dotyczyło rzekomych super-zyskownych inwestycji i programów rządowych, które miały błyskawicznie pomóc pomnożyć oszczędności.
Jak bronić się przed manipulacją AI?
Choć technologia fałszowania obrazu i dźwięku jest coraz lepsza, oszuści nadal popełniają błędy. Kluczem do bezpieczeństwa jest zdrowy sceptycyzm i kilka prostych zasad ostrożności:
- Zawsze weryfikuj nietypowe prośby o przelewy lub poufne dane, kontaktując się z daną osobą przez inny, niezależny kanał komunikacji.
- Zwracaj uwagę na nienaturalne detale w nagraniach wideo, takie jak dziwne mruganie, brak synchronizacji ruchu warg z dźwiękiem czy dziwne cienie na twarzy.
- W przypadku rozmów telefonicznych z bliskimi czy szefem, zadaj pytanie o szczegóły, o których wiecie tylko wy dwoje.
- Pamiętaj, że żadna legalna instytucja czy urząd nie żąda natychmiastowego przekazania pieniędzy przez telefon za pomocą szybkich przelewów czy kryptowalut.
Nowe przepisy i unijne unormowania
Na szczęście państwa i organizacje międzynarodowe wypowiadają wojnę oszustom korzystającym z algorytmów. 2 sierpnia 2026 roku weszły w życie kluczowe przepisy unijnego Aktu w sprawie sztucznej inteligencji (AI Act), a konkretnie jego art. 50. Zgodnie z nim, firmy mają teraz twardy obowiązek wyraźnego oznaczania publikowanych deepfake'ów oraz wszelkich treści wygenerowanych przez AI, aby użytkownik od razu wiedział, z czym ma do czynienia.
To jednak nie koniec zmian. Już 2 grudnia 2026 roku wejdzie w życie kolejny unijny przepis, tym razem wprowadzający całkowity zakaz tworzenia intymnych deepfake'ów bez zgody przedstawionej na nich osoby. To ważny krok w stronę ukrócenia przemocy cyfrowej, która dotyka coraz większej liczby niewinnych ludzi.
Dodaj komentarz